Welkom in het Virtueel Railmuseum! In dit museum vindt u enkele van de vele topstukken uit het Nationaal Register Railmonumenten, voorzien van extra historische informatie.

Het Nationaal Register Railmonumenten is een 'Monumen-tenlijst' voor spoor- en tramwegmaterieel. De railmonu-menten in het Virtueel Railmuseum staan stuk voor stuk voor belangrijke ontwikkelingen in de geschiedenis van het Nederlandse railvervoer of voor materieeltypes die jarenlang beeldbepalend zijn geweest op de Nederlandse spoor- en tramlijnen.
Zo vertellen ze elk een essentieel hoofdstuk uit de geschienis van het vervoer over de rails in ons land.

Vergeet niet dat u zich in een 'Virtueel Museum' bevindt! Als u de railmonumenten echt wilt zien, kunt u naar een echt museum gaan. Bij elk railmonument wordt vermeld waar het 'In real life' te zien is.
Verdere informatie bij info@railmonumenten.nl.

In 1801 bouwt Trevithick zijn eerste stoomgedreven wegvoertuig. In 1804 bouwt hij een bruikbaar stoom-voertuig op rails: de stoomlocomotief is uitgevonden. In de jaren daarna worden in verschillende landen pogingen gedaan om goede stoomlocomotieven te bouwen, vooral bedoeld voor kolenmijnen.

In 1825 wordt de eerste echte spoorlijn ter wereld geopend: de mijnspoorweg tussen Stockton en Darlington in Noord-Engeland. Voor deze spoorlijn bouwt de beroemde George Stephenson zijn eerste locomotief: de "Locomotion". Vier jaar later wordt tussen het Engelse Liverpool en Man-de eerste echte spoorweg ter wereld voor passagiersvervoer geopend. Hiervoor bouwde Stephenson een locomotief met de toepasselijke naam "Rocket".

Zo werd in Engeland aan het begin van de 19e eeuw het vervoer per trein een enorm succes. Andere landen in de westerse wereld volgden het Engelse voorbeeld. De stoomtrein werd gezien als een van de belangrijkste symbolen van de industriële revolutie. In België, Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten werd het nieuwe transportmiddel vol enthousiasme binnengehaald.

In Nederland liet het nieuwe vervoermiddel wat langer op zich wachten. Maar ook hier reed vanaf 1839 de stoomtrein; in dat jaar werd onze eerste spoorwegverbinding tussen Amsterdam en Haarlem geopend. Rond 1930 beleefde het Nederlandse spoorwegnet zijn hoogtepunt: 3500 kilometer spoorrails, hoofdspoor en secundaire verbindingen, doorkruisten toen ons land. meer >


Vooral in de tweede helft van de 19e eeuw breidde het spoorwegnet zich gestaag uit, vooral door ingrijpen van de overheid. Eerst werden de grotere plaatsen met elkaar verbonden, daarna kregen ook andere plaatsen hun toegang tot het spoor. Rond 1880 was het hoofdspoornet, zoals we dat nu nog kennen, voltooid. meer >

Als aanvulling op het hoofdspoornet werden lokaalspoor-lijnen aangelegd. Deze waren bedoeld voor de korte afstanden en daar waar minder vervoer te verwachten viel, bijvoorbeeld in dunbevolkte gebieden. Ze waren van grote betekenis voor de ontsluiting van het platteland. meer >

In de tweede helft van de negentiende eeuw kwam een nieuw soort railvervoer in gebruik: de interlokale tram. Net als het lokaalspoor werden hiervoor als aanvulling op de hoofdspoorwegen tramsporen aangelegd op korte afstanden en in dun-bevolkte gebieden. Dit gebeurde waar de aanleg van een echte trein te duur zou worden. meer >

In de tweede helft van de negentiende eeuw verscheen in diverse plaatsen de lokale tram als uitermate geschikt massavervoermiddel binnen de bebouwde kom. Vooral voor de grotere gemeenten bleek de tram een onmisbare schakel in de stadsontwikkeling. meer >

De trein werd voor het eerst gebruikt in de industrie. Buiten Nederland werd het spoor al vanaf de 16e eeuw ingezet voor het vervoer van delfstoffen in de mijnbouw. Het industriespoor bleef altijd een belangrijke toepassing van het railvervoer. meer >

Meer informatie over de geschiedenis van het railvervoer

• Over algemene geschiedenis van het railvervoer in de Wikipedia
• Algemene informatie over treinen en trams in de Wikipedia
• Informatie over documentatiemateriaal bij de geschiedenis van het railvervoer
• Aan de ontwikkeling van het railvervoer in het bredere kader van de 'transportrevolutie in de 19e eeuw' is een hoofdstuk gewijd in het standaardwerk 'Techniek in Nederland in de 20e eeuw'. Verder een algemeen hoofdstuk over het goederen- en passagiersvervoer rond 1900.
• De versnelling, één van de vensters uit de Canon van Nederland over het belang van de spoorwegen voor de geschiedenis van ons land.